Oswoić toksoplazmozę

Wiedza, jaką wynosimy ze szkoły na temat toksoplazmozy, jest – co tu dużo mówić – raczej ulotna, a ponieważ kobiety będące w ciąży zaczynają na nowo interesować się tą odzwierzęcą chorobą, postaram się tę wiedzę trochę przybliżyć. Toksoplazmoza jest wywoływana przez pierwotniaka o łacińskiej nazwie Toxoplasma gonidii. Zwykle przebiega ona bezobjawowo lub z symptomami przypominającymi grypę: z wysoką temperaturą ciała i powiększonymi węzłami chłonnymi. Większość z nas nie zdaje więc sobie sprawy, czy i kiedy chorowało na toksoplazmozę, a problem ten dotyczy prawie połowy Polaków.

Zachorowanie

Toksoplazmoza jako choroba jest problemem złożonym: wyróżniamy jej postać nabytą oraz toksoplazmozę wrodzoną (kiedy to przezłożyskowo dochodzi do zarażenia się dziecka w okresie prenatalnym). Zarażenie przebiega odmienne u osób posiadających sprawnie działający układ immunologiczny oraz u osób z wrodzonymi lub nabytymi niedoborami odporności (np. u chorych z zespołem AIDS). Zagadnieniem wymagającym szczególnej uwagi jest toksoplazmoza u kobiet ciężarnych, które zarażają się nią po raz pierwszy w życiu, właśnie w czasie ciąży, nieleczona może doprowadzić do toksoplazmozy wrodzonej u noworodka i w konsekwencji do ciężkich wad wrodzonych wielu organów, a w skrajnych przypadkach nawet do obumarcia płodu i poronienia.

Dlatego warto, najlepiej przed planowanym zajściem w ciążę bądź zaraz na jej początku, zbadać czy mieliśmy kiedykolwiek kontakt z tym pasożytem. W tym celu wykonuje się bardzo proste badanie immunologiczne polegające na określeniu miana przeciwciał przeciwtoksoplazmozowych klasy IgM i IgG w surowicy krwi. Jeśli wynik tego badania pokaże, iż nigdy nie chorowałyśmy na toksoplazmozę i w związku z tym nie posiadamy we krwi przeciwciał pełniących rolę ochronną przed zarażeniem tym pierwotniakiem, powinnyśmy zapoznać się wnikliwie z następny rozdziałem.

Jak można się toksoplazmozą zarazić?

Ponieważ Toxoplasma gondii  to pasożyt, który ma wielu żywicieli i skomplikowany cykl rozwojowy istnieje kilka źródeł zarażenia dla człowieka. Pierwszy z nich to zarażenie spowodowane spożyciem oocytów pasożyta wydalanych z odchodami kota do środowiska. Szacuje się, iż w Polsce prawie 70% kotów jest zarażonych Toxoplasma gonidii, a ich odchody znaleźć możemy nie tylko w przeznaczonych do tego celu kuwetach, ale także w nieprzykrywanych piaskownicach, w ziemi, w naszym przydomowym ogródku, na owocach i warzywach sprzedawanych w sklepach i bazarkach. Dlatego:

  • Kobiety ciężarne powinny unikać kontaktu z kotami oraz ich odchodami. Kuwetę powinien czyścić inny domownik i to najlepiej codziennie! Jeśli już musi zrobić to kobieta w ciąży, powinna ubrać rękawice gumowe oraz ochronną maseczkę, aby nie wdychać pyłu, w którym mogą się znajdować oocyty. Dobrym zwyczajem jest również wyparzanie kocich kuwet wrzątkiem.

Pamiętajmy jednak, iż niebezpieczeństwo zarażenia się toksoplazmozą od kota jest niskie! A więc bez paniki; samo głaskanie i zabawa z kotem przy zachowaniu podstawowych zasad higieny jest zupełnie bezpieczne.

Ponadto:

  • Wszystkie owoce i warzywa powinny być dokładnie umyte przed jedzeniem, a jeśli to niemożliwe – obrane.
  • Kobiety ciężarne powinny zawsze stosować rękawice gumowe w trakcie prac ogrodowych, a w szczególności podczas kontaktu z ziemią lub piaskiem.
  • Kobietom w ciąży zaleca się picie przegotowanej wody i przegotowanego mleka.

Główną przyczyną toksoplazmozy u ludzi jest spożywanie surowego lub niedogotowanego mięsa, w którym znajduje się inna forma rozwojowa tego  pasożyta (np. bradyzoity). Dlatego:

  • Kobiety będące w ciąży powinny spożywać wyłącznie mięso dobrze ugotowane; powinny unikać natomiast posiłków z mięsa surowego (tatar, carpaccio), półsurowego (krwiste steki, befsztyki i inne), grillowanego lub wędzonego.

Warto wiedzieć!

Cysty T. gondii obecne w skażonym przez pierwotniaka mięsie giną w temperaturze powyżej 70°C już po kilku minutach. Równie skuteczne jest głębokie mrożenie mięsa w temperaturze poniżej -20°C, co niszczy bradyzoity w przeciągu trzech dni.

  • Ciężarne powinny używać osobnej deski do obróbki mięsa (najlepiej szklanej), którą można wyparzyć wrzątkiem lub umyć w zmywarce.
  • Ręce, sztućce oraz naczynia, które zostały zanieczyszczone surowym mięsem powinny być umyte ciepłą wodą z dodatkiem detergentu.
  • Zaleca się częste mycie rąk, a już na pewno należy pamiętać o ich umyciu przed każdym posiłkiem!

Przydatne!

Przeciwciała IgM są wytwarzane na początku zarażenia, ich obecność świadczy o ostrym procesie chorobowym.
Przeciwciała IgG są produkowane później i mogą utrzymywać się we krwi przez lata, ich stały poziom świadczy o przebytym zakażeniu.

 

Jak interpretujemy wyniki badań przeciwtoksoplazmowych?


IgG (-), IgM (-) – lekarz najprawdopodobniej zleci ci badanie kontrolne za 3 miesiące.
IgG (+), IgM (-) – kobieta chorowała już na toksoplazmozę, a więc nie musi obawiać się ponownego zarażenia. W przypadku jednak, gdy IgG jest znacznie podwyższone, należy powtórzyć badanie po trzech tygodniach.
IgG (-), IgM (+) – to wynik nieswoisty, lekarz prowadzący twoją ciążę zleci najprawdopodobniej powtórzenie badania i jeśli wynik będzie taki sam, uzna, że nigdy nie chorowałaś na toksoplazmozę. Pamiętaj więc o profilaktyce!
IgG (+), IgM (+) – jeśli takiemu wynikowi towarzyszą objawy toksoplazmozy należy rozpocząć leczenie, pod kierunkiem lekarza ginekologa. W razie wątpliwości trzeba powtórzyć badanie nie wcześniej jednak niż po upływie trzech tygodni.

Walka z toksoplazmozą ludzi, ze względu na szerokie rozpowszechnienie wywołującego ją pasożyta, jest niezwykle trudna, a szczepionka przeciwko tej infekcji wciąż pozostaje niedostępna.

Dr Gabriela Olędzka

Warszawski Uniwersytet Medyczny

Literatura:

1. Montoya JG, Liesenfeld O.: Toxoplasmosis. Lancet 2004; 363(9425): 1965-1976.

2. Śpiewak E, Małafiej E.: Toksoplazmoza – wybrane zagadnienia epidemiologii, kliniki i diagnostyki. Mikrobiol Med. 1996; 1(7): 14-28.

3. Kadłubowski R, Kurnatowska A.: Toxoplasma gondii. Zarys Parazytologii Lekarskiej. Kadłubowski R (red.) PZWL Warszawa, 1999: 167-176.

4. Frenkel J. K.: Toxoplasma in and around us. BioScience 1973, 23, 34352. 
5. Frenkel J. K.: Transmission of toxoplasmosis and the role of immunity in limiting transmission and illness. J. Am. Vet. Med. Assoc. 1990, 198, 233-240. 

 

 

0 komentarzy
0 komentarzy
Mobile Analytics